Seksualność i miłość w świecie "cywilizacji konsumpcjonizmu"

Data publikacji: piątek 29 maja 2009
Autor: Jacek Pawłowicz Publikacje autora
Dział: Edukacja medialna > Recenzje
Odsłon: 2432

Recenzja książki: J.Szyran, Modele postaw seksualnych w polskich pismach młodzieżowych okresu transformacji ustrojowej. Próba oceny, Wydawnictwo Niepokalanów 2007, ss. 291

Problem seksualności człowieka i zagadnień z nią związanych jest tematem szczególnie dziś nośnym i aktualnym. Dotyczy on bowiem koncepcji osoby ludzkiej i miłości jako szczególnego sposobu jej realizacji. W sposób szczególny staje się on problemem człowieka młodego, który dojrzewając, odkrywa swoją seksualność i szuka wzorców realizacji swojej męskości czy kobiecości. Jeśli w tym czasie zetknie się z fałszywym obrazem seksualności, może dokonać się w nim zafałszowanie obrazu autentycznej miłości. Takiego zafałszowania obrazu prawdziwej miłości dokonuje współczesna „etyka” seksualna, dla której najwyższą wartością jest cielesna przyjemność płciowa i która pozwala na wszystko, co do tej, niczym nie skrępowanej, przyjemności prowadzi. Wszelkie seksualne pożądania mają tu pełne prawo do zaspokojenia, a nazywa się je miłością.
  
Tak pojętą „miłość” lansują współczesne czasopisma młodzieżowe. Prowadzi to do deformacji sumień i dewiacji zachowań młodych ludzi. Czasopisma te – niestety – cieszą się dużą poczytnością wśród młodzieży. W tym kontekście z uznaniem należy przyjąć książkę o. dra Jerzego Szyrana OFMConv, znanego teologa moralisty, w której podjął się on przedstawienia modeli postaw seksualnych w polskich pismach młodzieżowych z okresu transformacji ustrojowej (lata 80. i 90. w Polsce). Nadto dokonał ich wnikliwej oceny i sformułował praktyczne postulaty, które przeciwstawiają się lansowanym trendom usiłującym zaprowadzić w świecie „cywilizację konsumpcjonizmu”.
  
We wstępie do swojej książki Autor zauważa, że przeżywanie przez człowieka swojej seksualności jest wpisane w jego kulturę i mentalność i stanowi o jego tożsamości. Stąd przedmiotem książki staje się szczegółowe i wnikliwe odczytanie, a zarazem ukazanie owego przeżywania seksualności przez współczesną młodzież. Problem ten Autor ukazuje poprzez pisma przeznaczone dla tej grupy wiekowej („Bravo”, „Bravo Girl”, „Dziewczyna”, „Popcorn”, „Twist”), stanowiące źródło wiedzy o samej młodzieży, jej problemach, potrzebach i kulturze bycia w sferze życia seksualnego. W pismach tych (a zwłaszcza w listach pisanych przez młodzież) rozbrzmiewa potrzeba autentycznej miłości i ciepła, która jednak najczęściej zostaje przez redaktorów zbagatelizowana i sprowadzona do problemów natury seksualnej. 
   
W pierwszym rozdziale swej książki Autor ukazał kontekst życia współczesnej młodzieży. O. Szyran podzielił go na dwa obszary: uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych. Do zewnętrznych Autor zalicza najpierw same przemiany ustrojowej po r. 1989. Odzyskana wolność przyczyniła się do zniesienia cenzury – ze wszystkimi tego konsekwencjami. Innym wymiarem owych uwarunkowań zewnętrznych było pojawienie się mało dotąd w Polsce znanych prądów filozoficznych; pośród nich szczególne miejsce zajmuje postmodernizm z jego awersją wobec prawdy i rozumu. Do uwarunkowań wewnętrznych Autor zalicza przede wszystkim: realia rozwojowe wieku młodzieńczego (cechuje się znaczącymi zmianami biologicznymi oraz kontestacją autorytetów i niedojrzałością emocjonalną), rozwój (bądź stagnację) życia religijno-moralnego oraz wizję męskości i kobiecości, która to wizja kształtuje relacje partnerskie ludzi w wymiarze ich konkretnego życia. 
  
Drugi rozdział książki, zatytułowany Lansowane zachowania seksualne w ujęciu pism młodzieżowych, został poświęcony przybliżeniu zachowań seksualnych proponowanych przez laickie pisma młodzieżowe. Na zakończenie tego rozdziału o. Szyran poruszył zagadnienie antykoncepcji w jej różnorodnych formach, jak również aborcji jako swoistego „ostatecznego rozwiązania”.
  
W kolejnym, trzecim rozdziale Autor podjął się oceny owego lansowanego stylu życia w świetle norm katolickiej etyki seksualnej. Rozdział ten w sposób syntetyczny prezentuje najpierw podstawy antropologiczne tej etyki. Niezwykle istotnym elementem tej antropologii jest wizja człowieka, który jest podmiotem stworzonym przez Boga jako mężczyzna i kobieta, powołani do ścisłego związku w ramach komplementarności płci. W tym kluczu – człowieka stworzonego z miłości i powołanego do miłości – zostaje ukazany obraz małżeństwa mężczyzny i kobiety jako formy realizacji owego powołania do miłości. W dalszej części tego rozdziału Autor nakreślił podstawowe normy moralne życia płciowego, a także zasady moralności obowiązujące w życiu małżeńskim. Rozdział ten o. Szyran kończy próbą oceny moralnej lansowanych przez prasę młodzieżową postaw seksualnych i modeli zachowań. Ocena ta podkreśla zafałszowanie przez tę prasę antropologicznej i aksjologicznej wizji człowieka, jak również znaczące kłamstwa terminologiczne służące manipulacji młodym człowiekiem. W takim klimacie dokonuje się przewartościowanie seksualizmu przy jednoczesnym odrzuceniu miłości jako daru wymagającego poświęcenia i odpowiedzialności.
   
W ostatnim rozdziale swojej książki Autor wskazuje na potrzebę formacji prawidłowych postaw względem płciowości i seksualności u młodego człowieka oraz przedstawia propozycję owej formacji. Rozważania te o. J. Szyran kończy postawieniem postulatu pogłębiania wiary, dzięki której nowego wymiaru nabierają wszelkie decyzje etyczne. Sprawdzianem tej wiary staje się odpowiedzialne, dojrzałe sumienie. 
   
W zakończeniu Autor książki sformułował kilka postulatów, które przedstawił w postaci konkretnych wniosków. Dotyczą one: zmian wzorców osobowych, dobrej edukacji seksualnej w szkołach opartej na chrześcijańskich wartościach, rezygnacji z mentalności antykoncepcyjnej na korzyść wychowania do wstrzemięźliwości, uczenia modlitwy i formacji sumienia, ukazywania wartości przyjaźni i samotności oraz piękna i wartości instytucji małżeństwa, promocji naturalnych metod regulacji poczęć, „oczyszczenia” języka, dowartościowania seksualności w katolickich mediach i zdecydowanej opozycji wobec „cywilizacji śmierci”. 
  
Omawiana pozycja posiada nie tylko wielką wartość naukową wzbogacającą myśl teologiczną w dziedzinie etycznej i moralnoteologicznej, ale ma ona również swoje zastosowanie praktyczne: może stanowić dla rodziców, wychowawców, nauczycieli i duszpasterzy ważną pomoc w pełniejszym zrozumieniu problemów nurtujących współczesną młodzież. Książka może również być wykorzystana w szkołach w czasie lekcji wychowania do życia w małżeństwie i rodzinie. Należy wysoko ocenić ogrom pracy, jaką włożył w napisanie tej książki Autor, starając się uzmysłowić nam wszystkim, jakie zagrożenia czekają na naszą młodzież, jeśli jej osobowość i kościec moralny będą kształtować tego typu czasopisma. 

dr Jacek Pawłowicz -
recenzja ukazała sie w Homo Dei - 1/2008