Jak chronić dzieci i młodzież przed medialną przemocą?

Data publikacji: sobota 08 listopada 2008
Autor: Małgorzata Więczkowska Publikacje autora
Dział: Zagrożenia > Przemoc i agresja
Komentarzy: 0
Odsłon: 4588
 9.0 - 2 głosów -

We współczesnym świecie dzieci i młodzież spędzają coraz więcej czasu z mediami i więcej z mediów się uczą, niż osoby dorosłe w ich wieku. Wiele badań wskazuje na to, że czas spędzony z mediami jest tym dłuższy, im dziecko ma mniej alternatyw spędzania wolnego czasu oraz z im uboższej pochodzi rodziny. W tej sytuacji media elektroniczne wyręczają rodziców w przekazywaniu swoim dzieciom wiedzy o świecie, określonych norm moralno-społecznych, wartości humanistycznych, wzorów zachowań.


Należy pamiętać o tym, jak wskazują liczne badania, że dłuższe przebywanie dzieci w nierzeczywistym świecie medialnym, szczególnie jeśli nasycony jest on scenami agresji i przemocy, może być poważnym zagrożeniem dla prawidłowego rozwoju ich osobowości. W tej sytuacji niezmiernie ważne jest podjęcie działań mających za zadanie ochronę dzieci i młodzieży przed negatywnym wpływem medialnej przemocy. Działania te powinny przebiegać na wszystkich poziomach oddziaływania społecznego tj. w środowisku rodzinnym, w placówkach oświatowo-wychowawczych (przedszkole, szkoła, świetlice, uczelnie wyższe), na poziomie państwa oraz producentów przekazów medialnych i nadawców.


Sposoby ochrony dzieci i młodzieży przed przemocą medialną w środowisku rodzinnym


Można tutaj wskazać kilka sposobów ochrony dziecka. Rodzice jako pierwsi i najważniejsi wychowawcy mogą ograniczać i kontrolować korzystanie z mediów elektronicznych przez dziecko. W związku z tym powinni posiadać wiedzę z jakimi treściami ich dzieci mają kontakt i od czasu do czasu razem z nimi oglądać poszczególne programy, wspólnie grać w gry komputerowe oraz przeglądać razem z dziećmi strony internetowe. W czasie oglądania scen przemocy – w zależności od potrzeby – należy rozmawiać na ten temat z dziećmi. Należy wskazywać dzieciom, że prowadzi to do powstawania błędnego przekonania o efektywności i wyłączności agresji jako sposobu rozwiązywania własnych konfliktów z innymi ludźmi. W środowisku rodzinnym należy uczyć dzieci i młodzież krytycznego i aktywnego korzystania z mediów: wdrażać je do planowania i wybierania odpowiednich dla ich wieku przekazów medialnych oraz podchodzić selektywnie do zawartych tam informacji. Za wszelką cenę rodzice powinni dbać o to, aby podczas ich nieobecności dzieci korzystały z mediów pod kontrolą kogoś starszego (starsze rodzeństwo, opiekunowie, dziadkowie), kto weźmie odpowiedzialność za przekazywane treści w mediach. Rodzice powinni w dzieciach wzbudzać motywację do uczenia się jak należy korzystać z mediów, żeby odbywało się to z korzyścią, a bez lęku i innych negatywnych skutków.


Ochrona dzieci i młodzieży przed przemocą medialną w placówkach oświatowo-wychowawczych


Przedszkole, szkoła, świetlica czy dom kultury – podobnie jak dom rodzinny - powinny być miejscem, w którym dziecko dowiaduje się jak prawidłowo korzystać z mediów. Nauczyciele i wychowawcy powinni włączać programy telewizyjne, gry komputerowe i strony internetowe do szkolnych programów nauczania i wychowania. Jednak nie ma to być tylko wiedza o mediach i sposobie ich obsługiwania, a sztuka mądrego korzystania z nich, traktowania ich jako pomocy do poznawania prawdy o świecie. Na placówkach oświatowych powinna też spoczywać odpowiedzialność za właściwą edukację rodziców oraz dziadków w zakresie pożądanych sposobów korzystania z mediów. Uczelnie kształcące nauczycieli, dziennikarzy, czy producentów filmowych i telewizyjnych powinny włączyć do programu nauczania możliwie szeroko wiedzę o konsekwencjach oglądania i dokonywania w grach komputerowych przez dzieci i młodzież aktów przemocy.


Ochrona dzieci i młodzieży przed przemocą medialną na poziomie władz państwowych


Władze państwowe powinny w swojej oficjalnej polityce odnoszącej się do środków masowego przekazu wprowadzić przepisy dotyczące ochrony małoletnich przed negatywnymi treściami w przekazach medialnych, zachęcać nadawców i producentów do prawidłowego oznakowania programów, gier i innych przekazów. Wspierać edukację rodziców, dzieci i nauczycieli dotyczącą bezpiecznych sposobów korzystania z mediów.


Ochrona dzieci i młodzieży przed przemocą medialną na poziomie producentów przekazów medialnych i nadawców


Producenci przekazów medialnych powinni przygotowywać filmy, programy i gry dla dzieci w bardzo atrakcyjnej formie. Dzieci lubią dynamiczną akcję, żywe opowiadania, humor i zabawne przygody wzbudzające emocje. Pożądane byłyby relacje z wydarzeń zachodzących współcześnie i w rzeczywistym świecie. Dzieci i młodzież chciałyby mieć swoje programy analogiczne do programów dla dorosłych: reportaże, filmy dokumentalne i fabularne, audycje sportowe, debaty, wywiady, programy społeczne, wiadomości, teleturnieje i konkursy. Programy te jednak powinny zawierać wiele emocji pozytywnych. Należy pokazywać więcej programów z wzorcami zachowania empatycznego. Dzieci powinny mieć możliwość oglądania dwu typów programów: pokazujących rzeczywistość taką, jaka ona jest (co daje możliwość uczenia się przez obserwację oglądanych bohaterów) oraz fantastycznych, dających możliwość rozwijania własnej wyobraźni i myślenia twórczego.


Z reguły większość rodziców ma zaufanie do nadawcy co do wartości i odpowiedniości programów kierowanych do dzieci i młodzieży. Pozwalają oglądać niektóre programy całkowicie bez kontroli ich treści. Stacje nadawcze powinny starać się nie zawieść tego zaufania rodziców i odpowiednio dobierać programy kierowane do dzieci i młodzieży. Oznaczałoby to, że w paśmie emisyjnym dla dzieci i młodzieży nie będzie programów ze scenami przemocy. Czas ten powinny wypełnić programy edukacyjne przeznaczone dla dzieci. Niestety w chwili obecnej często wiele kanałów telewizyjnych dla dzieci zawiera wiele scen przemocy i agresji, co powinno ulec zmianie! Nadawcy powinni wprowadzić informacje dla rodziców na temat treści programów czy gier komputerowych. Informacje te mogłyby pojawiać się przy zapowiedziach programowych w prasie, w telewizji i na stronach internetowych, w ten sposób pomogłyby one rodzicom czuwać nad odpowiednim doborem programu dla dzieci, jak i młodzieży.  

Podjęty temat wymaga dalszej refleksji, studiów, a nawet publicznej debaty. Należy żywić nadzieję, że troska o młode pokolenie pozwoli w takim stopniu objąć wychowaniem do mass mediów dzieci i młodzież, aby „epoka mediów” stała się dla nich szansą rozwoju i przygotowała wszystkich do owocnego korzystania z udziału w społeczeństwie informacji. 

Małgorzata Więczkowska